Þegar Ernest Hemingway tók á móti Nóbelsverðlaunum sínum árið 1954 sagðist hann frekar vilja að Karen Blixen fengi þau. Karen var mörgum sinnum tilnefnd en fékk þau aldrei og sú staðreynd þykir nefndinni til skammar í dag. (Halli Lax fékk þau árinu á eftir Ernest.) Sögur Karen Blixen gerast um veröld alla og þykja töfrandi og exótískar. Blixen skrifaði undir dulnefninu Isak Dinesen. Hún fæddist árið 1885 í Rungsted, bæ rétt norður af Kaupmannahöfn. Hún lést á æskuheimili sínu árið 1962 eftir marga ára dvöl í Afríku, vistin þar varð henni mikill innblástur í skrifum hennar. Vinsælustu ævisögu Blixens þekkja allir, Out of Africa, skartaði Meryl Streep og Robert Redford, í leikstjórn Sydneys Pollacks. Myndin hlaut sjö Óskarsverðlaun.
Ævi Karenar
Ævi Karen Blixen var atburðarík og óvenjuleg. Hún giftist sænsku sjarmatrölli, barón Bror Blixen-Finecke. Þau hófu búskap í Kenýa (þá bresku Austur-Afríku) þar sem þau ræktuðu kaffi. Þau fluttu til Afríku í upphafi fyrri heimsstyrjaldar og lentu strax í erfiðleikum (1917 bönnuðu Bretar innflutning á kaffi.) Þau söfnuðu gegndarlausum skuldum og hjónabandið var í molum. Karen veiktist af sárasótt í Afríku og sá sjúkdómur hafði áhrif á heilsu hennar alla ævi. Meðferðin við sjúkdómnum í þá daga var helst einhvers konar eitur, svo sem kvikasilfur og arsenik. Karen fékk skilnað, býlið var selt á uppboði og hún fluttist til æskustöðvanna með ótal sögur í kollinum.
Á heimili sínu í Rungstedlund sem er á Norður-Sjálandi við ströndina við Eyrarsund skrifaði hún sögur sínar á gamla ritvél sem hún keypti í Kenýa.
Þar er nú starfrækt safn sem gaman er að heimsækja. Lítið á heimasíðu um Karen: vefslóð: http://www.karen-blixen.dk
Staðreyndir um Karen:
Karen Blixen er ein fimm systkina og fór ekki í skóla. Kennslukona var fengin á heimili fjölskyldunnar.
Þegar hún var 17 ára gömul hannaði hún búninga við leikrit sem hún sjálf samdi og hún bæði málaði og teiknaði.
Hún sótti um inngöngu í Konunglega listaháskólann í Kaupmannahöfn árið 1903 og stundaði myndlistarnám í París árið 1910.
Karen dvaldi í Afríku í 17 ár.
Eiginmaður hennar smitaði hana af sýfilis eftir framhjáhald. Sjúkdómurinn olli henni miklum kvölum á líkama á sál. Hún gat ekki eignast barn hans vegna.
Wilhelm Dinesen faðir Karenar var ekki síður ævintýragjarn en hún og lifði um tíma meðal Chippewa Indíána um tíma. Þar eignaðist hann dóttur. Hann kom heim og saknaði ávallt samvistarinnar við indíánanna. Hann hengdi sig árið 1895 eftir að hafa greinst með sárasótt. Þá var Karen níu ára.
Hún var í efa hvort hún ætti að einbeita sér að myndlist eða ritstörfum þegar hún kom heim til Danmerkur.
Karen hefur sagt að sárasóttin hafi gert hana að rithöfundi. Hún hafi þurft að liggja einsömul langtímum saman og þannig hefði hún getað lagt rækt við hugmyndir sínar.
Slembilukkan leiddi hana til Afríku en þau hjónakornin eiga að hafa snúið hnattlíkani blindandi til að ákveða hvert förinni var heitið.
Margir telja að Karen hafi þjáðist af anorexiu sem hafi á endanum dregið hana til dauða.
318 Blixen er belti loftsteina uppgötvað árið 1985 og nefnt í höfuðið á Karen.
Karen sagði:
Um komuna til Afríku: ”Hér var ég loksins í þeirri stöðu að geta gefið skít í allar hefðir því hér var til staðar nýtt frjálsræði sem ég trúði að væri ekki til nema í draumum!”
“Að vera einmana er hugarfar, eitthvað allt annað en raunveruleg einangrun. Þegar rithöfundar röfla um óbærilega einsemd sálarinnar þá er ber það aðeins þeirra eigin innantóma sálarlífi vitni”
“Það er heilunarmáttur í söltu vatni; svita, tárum eða sjónum.
Bálræðan:
Karen er umdeild þótt hún sé sem rithöfundur bæði dáð og virt. Hún þótti af mörgum snobbuð,hrokafull og ferlega gamaldags í hugsun. Öðrum þótti hún göfug og háttvís. Hún gerði allt brjálað með ræðu sinni eina jónsmessunóttina þar sem hún gerði stöðu konunnar að umtalsefni. í ræðunni sagði hún konur hafa gert glötuð mistök með því að hafna tillögu Lúters um að konan eigi að helga sig börnunum, kirkjunni og eldhúsinu. Þetta sagði hún að eigin sögn vegna þess að hún taldi að konur ættu að stjórna mikilvægustu málaflokkum þjóðfélagsins og hafa áhrif á þróun þeirra, nefnilega menntun barna, heilbrigðismálum og reyndar jafnréttismálum líka. Hún taldi orð sín hafa verið misskilin hrapallega og kvenréttindakonur fyrirlitu hana lengi vel.
Í dag:
Fjórum árum fyrir dauða sinn ákvað Karen Blixen, þá á áttræðisaldri, að heimili hennar yrði að menningar- og vísindastofnun og landareignin að
griðarstað fyrir fugla og annað dýralíf, eftir hennar dag. Það leið langur tími þar til ósk hennar varð að raunveruleika því dánarbúið varð skuldsett eftir andlát hennar. Óskarsverðlaunamyndin Out of Africa gerði safnið að raunveruleika (peningarnir streymdu inn) og hana að goðsögn.
Lestu þessar bækur eftir hana:
1. Seven Gothic Tales
2.Out of Africa
3. Babettes Gæstebud
4. Winter Tales
5. Shadows In The Grass










May 25th, 2010 → 8:26 am @ kristjana
0